Stichting oorlogsherinneringen is een non-profit organisatie die werkt met enthousiaste vrijwilligers. Ons doel; de herinnering van toen doorgeven aan de volgende generatie!

Wij merken helaas vaak dat voorwerpen uit de Tweede Wereldoorlog “verloren” gaan bij het overlijden van ouders of grootouders. Daarmee gaat ook de herinnering die aan het voorwerp verbonden zit helaas ook verloren. Stichting Oorlogsherinneringen wil deze voorwerpen graag behouden voor de volgende generatie.

Voorlopig treft u een deel van de geschonken voorwerpen aan op deze pagina. Uiteindelijk willen we alle spullen tentoonstellen zodat ze voor iedereen bereikbaar zijn.

Heeft u een aanvulling op de collectie van de stichting? Laat het ons weten, dan maken wij de voorwerpen toegankelijk voor iedereen! Op deze manier houden we samen de geschiedenis levend!

Onderstaand een aantal reeds ontvangen schenkingen.

Sommige schenkingen vinden wij zo bijzonder dat we ze eigenlijk zo snel mogelijk met jullie willen delen. Zo ook de schenking in deze publicatie.

Wij mochten we van familie Walinga onder andere deze Nederlandse vlag in ontvangst nemen. Op het eerste gezicht geen bijzonder voorwerp, totdat je goed naar de witte baan van de Nederlandse driekleur kijkt. Hierop staan namelijk de datum 31 augustus 1944 en een aantal namen.

31 augustus is tegenwoordig geen bijzondere datum, maar tot 1948 werd op deze datum altijd Koninginnedag (voor koningin Wilhelmina) gevierd. Onder de datum staan een aantal namen, voor een groot deel directe familie van familie Walinga. Ook staan er drie namen op de vlag die binnen de familie niet bekend zijn. Het gaat om personen met de achternaam Drost.

We kunnen er redelijk zeker van zijn dat de vlag is gebruikt op een plek die niet voor iedereen toegankelijk was. Het was namelijk verboden de driekleur in het openbaar te vertonen. De drie namen van de familie Drost bevestigen dat de vlag op een geheime plek moet hebben gehangen. De familie Drost was op de NW-Veluwe namelijk actief binnen het verzet.

Familie Drost coördineerde het verzetswerk vanuit hun bakkerij aan de stationsstraat in Ermelo. In de nacht van 14 op 15 november 1944 werd Bakkerij Drost omsingeld door de S.D. Bij de overval op de bakkerij werden onder andere Berend Dijkman en de heer en mevrouw Drost gearresteerd. Tevens viel het hele archief van het verzet op de NW-Veluwe in handen van de S.D. In dit archief kwam, naast de vele persoonsgegevens, onder andere ook een aantekening voor over het onderduikershol in Drie. Deze aantekening was aanleiding voor een overval van de S.D. op het hol in Drie op 13 december 1944.

Verzetsman Ansems, die op 14 november werd gedwongen de weg naar de bakkerij van Drost te wijzen, is op 2 december 1944, samen met 12 anderen – waaronder H. Drost – op het voetbalveld van de Willem III-kazerne, zonder vorm van proces doodgeschoten.

Zo draagt een op het eerste gezicht nietszeggende vlag een verschrikkelijke geschiedenis met zich mee. Binnenkort meer over het verzetswerk in Ermelo.

 

Wij benaderd door de dochter van de heer Berend Berghuijs. Ze ging verhuizen en had met opruimen wat spullen van haar vader uit de oorlog gevonden. Of we interesse hadden? Nou en of! Wat we toen nog niet wisten is dat we door haar schenking een heel goed beeld zouden krijgen van hoe men in de oorlog om moest gaan met de bezetter. Dat men soms geen keuze had en soms noodgedwongen moest kiezen.

Berend Berghuijs, die bij het uitbreken van de oorlog 41 jaar oud is, was voor de oorlog al vertegenwoordiger bij de firma La Bolsa in kampen. Dit was een sigarenfabriek. Voor zijn werk was hij veel onderweg, met name in de regio Kampen, Zwolle en Apeldoorn. Daarnaast hebben wij van zijn dochter begrepen dat Berend ook geregeld naar Duitsland moest voor zijn werk. Voor de oorlog stond Duitsland er economisch beter voor dan Nederland. Dit zal Berend als vertegenwoordiger natuurlijk niet onopgemerkt zijn gebleven. Het is niet ondenkbaar dat Berend vanwege zijn Duitse zakenrelaties enthousiast is geraakt over het Duitse gedachtegoed, zeker gezien de pro-Duitse propaganda die tussen de papieren zit. Voorbeeld hiervan is het boekje ‘Wilt u de waarheid weten?’ Hierin wordt Adolf Hitler voorgesteld aan Nederland als een vaderfiguur die niets dan goeds in de zin heeft.

Als in 1940 de oorlog écht uitbreekt en Nederland bezet gebied is mag Berend zijn vak blijven uitoefenen. Sterker nog, binnen een week na de Nederlandse capitulatie krijgt hij van de Duitsers toestemming om door heel Nederland te reizen met behoud van zijn vervoersmiddelen. Rookwaren waren onder de Duitse soldaten erg geliefd, dit zou een reden kunnen zijn waarom Berend zo snel aan zijn vergunningen is gekomen. Al vrij snel in 1940 komen we namelijk tussen de papieren ook een schrijven tegen van de Duitse Organisation Todt Meppel, Abschnitt Zwolle. Berend heeft hier zijn rookwaren waarschijnlijk aan de man gebracht onder de officieren en soldaten van Org. Todt die in opdracht van de Wehrmacht de bouwopdrachten in bezet gebied uitvoerden.

In de jaren die volgen komen we tussen de papieren meerdere documenten tegen die Berend het voorrecht blijven geven op bewegingsvrijheid en het behoud van zijn vervoersmiddel. Inmiddels heeft hij zijn auto moeten inruilen voor een fiets. De jaren verstrijken zonder noemenswaardige gebeurtenissen. Wel blijft hij geïnteresseerd in het Duitse gedachtegoed. Een boekje met daarin de rede van Adolf Hitler gehouden op de Duitse Rijksdag van 11 december 1941 is hiervan het bewijs. Pas in september 1944 gebeurd er iets bijzonders. Tussen de papieren vinden we namelijk exemplaren van Vliegende Hollanders en de verzetskrant ‘De Ondergrondse Koerier’. Een ommekeer van 180 graden?

Vraag is natuurlijk waarom opeens dit anti Duitse drukwerk? Wat zou er gebeurd zijn? Is Berend benaderd door leden van het verzet? Die in hem natuurlijk een perfecte koerier zagen door zijn bewegingsvrijheid en zijn goede naam bij de bezetter? Of heeft hij zelf eieren voor zijn geld gekozen nu het duidelijk werd dat de Duitsers de oorlog niet zouden winnen. De geallieerden hadden op dat moment namelijk al een groot deel van Nederland bevrijd. Heeft hij de exemplaren zelf van A. naar B. gebracht? Of heeft hij ze misschien bewust verzameld om tegen de tijd van de bevrijding een alibi te hebben voor vaderlandse trouw? We kunnen het hem zelf helaas niet meer vragen. Feit is dat Berend ruim een half jaar aan verboden drukwerk en Vliegende Hollanders in bezit had. Drukwerk die je na het lezen zo snel mogelijk weer kwijt wilde of door moest geven.

Na de bevrijding is het wederom opmerkelijk om te zien dat Berend binnen twee weken van de bevrijders toestemming krijgt om zich zonder beperkingen te verplaatsen door Nederland. Zouden de rookwaren van Berend bij de geallieerden ook zo geliefd zijn geweest?

Wij zijn de dochter van Berend heel erg dankbaar voor de schenking van al het papierwerk. Het is een tijdcapsule die laat zien hoe men, bewust of onbewust, met de bezetter om moest gaan.

Wij werden uitgenodigd door nabestaanden van de heer Houthoff, officier tijdens de mobilisatie en betrokken bij de oprichting van het LOF (Legioen Oud Frontstrijders). Wij mochten een deel van zijn persoonlijke eigendommen in ontvangst nemen en daarnaast zijn herinneringen op tekenen.

Eén voorwerp willen wij alvast met jullie delen en wel dit boekje uit 1939 om vliegtuigen mee te herkennen. Er zijn een aantal veel voorkomende vliegtuigen te zien uit Nederland, België, Duitsland, Frankrijk en Engeland. Het boekje is voorzien van bandjes waarmee het uit elkaar gehaald kon worden en waardoor er nieuwe vliegtuigen konden worden toegevoegd.

Een bijzonder boekje dat de (te) late ontwikkeling en training van het Nederlandse leger laat zien. Binnenkort hopen wij bij voldoende achtergrond informatie van de heer Houthoff zijn complete relaas te publiceren.

Achter de schermen zijn we druk bezig met het leggen van contacten met mensen die zich schietbaan Horst en Stellung Haase in Ermelo nog kunnen herinneren. Deze gesprekken leveren weer een hoop mooie herinneringen op die wij dit jaar nog hopen te publiceren. Naast de herinneringen zien na ruim 70 jaar ook een aantal voorwerpen het licht. Zoals deze Duitse patroontas die ons door meneer Loedeman is geschonken. Afkomstig van de schietbaan Horst en na het vertrek van de Duitsers in 1945 uit een greppel gehaald.

Het gaat om patroontas voor de K98 karabijn, het standaard wapen van een Duitse soldaat. In de tas, waar er vaak twee van aan elke zijde van de koppel werden gedragen, konden 6 strips (Ladestreifen) met daarin 5 patronen worden gedragen. In totaal dus 30 patronen per tas. De tas is gemaakt door de firma G. Harti uit Le Perreux (Frankrijk). De tas die wij van meneer Loedeman hebben gekregen heeft aan de gebruikssporen te zien aardig wat actie meegemaakt. Het leder aan de bovenkant van de tas is namelijk veel gladder dan aan de voorzijde

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Met enige regelmaat krijgen wij voorwerpen geschonken die het zeker de moeite waard zijn om te delen. Deze keer een gift van Mark Vos uit Volendam. Tijdens zijn werk kwam hij deze huls tegen, en wat voor een. Het betreft een Engelse 25 ponder huls. De huls is afkomstig van de Royal Ordnance Factory in Birtley, Durham. Deze fabriek produceerde al munitie sinds de Eerste Wereldoorlog. Dit gebeurde deels met Belgische vluchtelingen die het geweld van de oorlog ontvlucht waren. Tijdens de Tweede Wereldoorlog is de fabriek gemoderniseerd en o.a. voorzien van schuilkelders om de werknemers te beschermen tegen de Duitse bombardementen. Op zichzelf is het geen zeldzame huls, maar zoals je kan zien is iemand heel druk geweest om de huls tijdens of na de oorlog om te toveren tot een waar kunstwerk waardoor het een uniek stuk is geworden. 

INVASIE DER GEALLIEERDEN IN WEST-EUROPA BEGONNEN.
Zo kopte op dinsdag 6 juni 1944 de Gooi en Eemlander haar uitgave. Vandaag exact 73 jaar later is deze dag beter bekend als D-Day. Dankzij de schenking van familie Blijenberg kunnen wij deze krant met jullie delen.

Onlangs hebben wij een hele mooie toevoeging aan onze collectie mogen doen. Eén die een mooie plaats krijgt in onze toekomstige tentoonstellingsruimte.
Een herinneringsoorkonde uitgereikt aan G.J.E. Kolthof voor het tijdens de oorlog ter beschikking stellen van zijn café voor verzetsactiviteiten. Om deze oorkonde zit echter wel een zwart randje…
Een veel geziene gast in het café was namelijk ene Huschka. Gezien zijn gedragingen en de contacten die hij in dit café had, was het voor Kolthof en zijn dochter, die eveneens in het café werkte, al snel duidelijk dat ze te maken hadden met iemand van de Sicherheitsdienst.
Een veelgeziene gast in het café was Huschka. Gezien zijn gedragingen en de contacten die hij in dit café had, was het voor Kolthof al snel duidelijk dat ze te maken hadden met iemand van de Sicherheitsdienst.
Op 24 oktober 1944 werd Kolthof bij een razzia gearresteerd en naar Duitsland afgevoerd. De dochter van Kolthof deed er alles aan om haar vader terug te krijgen en sprak Huschka aan, over het feit dat haar vader naar Duitsland was afgevoerd. Vervolgens ging Huschka, persoonlijk naar Ochtrup in Duitsland en haalde Kolthof daar uit de gevangenis. Om verdere moeilijkheden te voorkomen, kreeg Kolthof van Huschka tevens een “Ausweis”.
Na de terugkeer van Kolthof heeft het café gediend als ontmoetingsplaats voor de ondergrondse. Wat Kolthof niet wist was dat Huschka werkzaam was voor de SD en via hem infiltreerde in de ondergrondse. Kolthof, die een zeer goede indruk van Huschka had gekregen nadat deze hem had vrij gekregen, vertrouwde hem blindelings en bracht Huschka in contact met zijn neef, Gerrit ter Borg, een medewerker van de Landelijke Onderduikers Organisatie.
De contacten die Huschka via Kolthof had gelegd zijn één dag voor de bevrijding van de stad nog een aantal mensen fataal geworden. Bij een inval van de SD aan de Sumatrastraat werden alle aanwezigen in de woning, op uitzondering van één vrouw die zich onder een tafel verstopte, geliquideerd.
Een bijzondere oorkonde van de eigenaar die dacht het goed te doen maar onbewust de Duitsers hielp de ondergrondse op te rollen.

 

Wij zijn in contact gekomen met meneer Van Gens uit Putten. Hij is jaren lang boswachter geweest om het Landgoed Oldenaller en hij had nog een kist uit de oorlog in de schuur staan waar hij niks mee deed. Onze interesse was gewekt… De kist was van een bewoner van het landgoed geweest, meneer Van Veen. Van Veen was in de jaren na de oorlog Luitenant ter Zee en heeft gevaren op Indië. Op de kist staan zijn naam, rang en dienstnummer. In eerste instantie gingen we uit van een manschappenkist, maar na een schoonmaak bleek er een verassing onder het stof te zitten. Het was namelijk geen manschappenkist maar een gecamoufleerde Duitse kist voor een Fernschreiber. Een vrij unieke kist voor een machine die via elektrische signalen berichten kon verzenden. Van Veen is na de oorlog in bezit gekomen van de kist en is hem vervolgens gaan gebruiken om zijn spullen mee te vervoeren in het ruim van het schip.
Wij zijn Van Gens dankbaar voor de donatie. De kist en het verhaal krijgen een mooi plekje in onze toekomstige tentoonstellingsruimte!

14080028_1582491332056584_8393760607328733899_n

Stengun MKII gebruikt door de verzetsgroep Monnickendam. Geschonken door familie De Bruijn uit Monnickendam.

 

img_8293

Arbeitsbuch van Mevr. Heilscher

 

14344755_1589129624726088_5137655924908888030_n

Invorderingsdocument voor hond Lida. Geschonken door Ina Holtrop uit Ermelo.

 

p1090433

Duits gasmasker achtergebleven in Ermelo in de april dagen van 1945. Geschonken door familie Staal uit Ermelo.

 

p1090516

Feldpostkaart van twee Nederlandse jongens die voor de Duitsers deel namen aan de veldtocht in Rusland.

p1090583

p1090584

Verkiezingspropaganda boekje van de NSB. Geschreven door C.B. Hylkema in 1935

 

p1090508

Setje papierwerk met daarbij een Laatste brief geschreven door Aart Simon aan zijn moeder. Aart is dusdanig gewond geraakt tijdens een Engels bombardement dat hij weet dat hij zal sterven. Geschonken door familie Bloemendaal.

 

p1090599

Familie Folkers uit Ermelo heeft ons recent een leuke schenking gedaan, namelijk een bord dat aangeeft waar te schuilen bij een luchtaanval. Best een bijzondere schenking aangezien er in Ermelo geen officieel ingerichte schuilkelders bestonden. Het bord komt uit de oude school van Emaus, op het terrein van het huidige ‘S Heerenloo. Blijkbaar vond ‘S Heerenloo het noodzakelijk zelf voorzorgsmaatregelen te treffen voor een eventuele luchtaanval. Of dit te maken had met de dichtbij gelegen Duitse schietbaan aan de Zeeweg is niet bekend.

 

wilhelminaspeldje geschonken door Jan Wegner

Wilhelminaspeldje vervaardigd uit een dubbeltje. Geschonken door Jan Wegner.

 

kokers-duif

Britse kokers die om de poten van een duif werden gebonden voor het vervoeren van boodschappen. Geschonken door de heer Vernooij.

 

p1090595

ANSTECKENDE KRANKHEIT! Oftewel: Besmettelijke ziekte. De bezetter was doodsbang voor besmettelijke ziekten onder de soldaten, vandaar dat dit kaartje werd afgegeven bij het vermoeden van een besmettelijke ziekte bij één van de bewoners op het adres. Inkwartiering vond om die reden niet plaats. Of er daadwerkelijk sprake was van een besmettelijke ziekte is niet duidelijk. Het zou ook een goede dekmantel kunnen zijn geweest van illegale praktijken. Geschonken door familie Blijenberg.

 

 

Wij mochten van mevrouw van Dijk uit Putten de correspondentie van haar vader Jan Pastoor ontvangen die hij heeft geschreven vanuit kamp Vught en Dachau. Een unieke verzameling brieven die een goed beeld geven over de situatie in die tijd.

 

P1090626

 

P1090628

Onlangs is oorlogsherinneringen dit tijdschrift in een grotere partij papierwerk dat is gedoneerd tegen gekomen! Niemand minder dan Adolf Hitler kwam in 1943 met zijn eigen tijdschrift. Namelijk Zijn leven, zijn werk. In deze Nederlandstalige propaganda-uitgave over het leven en werk van Hitler staan talrijke zwart-wit foto`s in koperdiepdruk. O.a. van Photo Hoffmann. Deze Heinrich Hoffmann was de officiële fotograaf en een persoonlijke vriend van Hitler. Onderwerpen in dit werk zijn: Het leven van Adolf Hitler. Het Regiment List. Adolf Hitler als frontstrijder. De strijd van Adolf Hitler. Horst-Wessel Lied. Het programma der N.S.D.A.P. en Duitsland ontwaak!.

 

 

P1090633

P1090634

P1090635

Ten tijde van de oorlog was de Veluwe voor veel evacuees en onderduikers een toevluchtoord. Zo ook op het adres van de familie Bloemendaal uit Putten. Nabestaanden van de familie hadden deze tabaksdoos met bijzondere inhoud al een poos op zolder staan. Bij de familie aan de Stenenkamerseweg hebben meerdere onderduikers gezeten. Een aantal van deze onderduikers hebben in de tijd dat ze in Putten verbleven voorzorgsmaatregelen getroffen om zich zelf in geval van nood te kunnen verdedigen. Eén van deze dingen is dit (vermoedelijk samengesteld) handrevolvertje. Het paste zonder opgemerkt te worden makkelijk in een handtas of in een binnenzak. Wie de maker is geweest en of het ooit is gebruikt in een noodsituatie is niet duidelijk.

P1090653

P1090654

‘Een groot teken in een klein doosje’. Onlangs kregen wij van mevrouw Schuurman uit Ermelo dit kleine ronde doosje. Hoe klein ook… het was in ieder geval spannend om er achter te komen wat er in zat. Het bleek een ringetje te zijn, en niet zomaar een. Een ringetje gemaakt uit een zilveren kwartje (de ring zelf) en een zilveren dubbeltje (de opdruk). Na het uitbreken van de oorlog verloor de gulden snel haar waarde, met name het papiergeld. Omdat o.a. de dubbeltjes met de opdruk van Wilhelmina van zilver waren behielden deze hun waarde en werden ze vervolgens massaal binnen de deur gehouden. Na verloop van tijd werden de muntjes omgetoverd tot ringetjes, speldjes etc. Het “dragen van een Willemientje” werd een teken van verzet. Echter dit was niet zonder gevaar, het dragen van een dergelijke ring of speld kon je namelijk duur komen te staan zodra de bezetter hier achter kwam. Stibo had al een speld van de heer Wegner in de collectie en nu dus ook een vrouwelijke variant! Wij zijn er heel erg blij mee!!

 

Elastolin speelgoedsoldaatjes geschonken door de heer W. Nieuwland

Gedoneerd door Jan Hartog. Brief inzake het nieuwe beleid voor Joodse scholieren