Opgetekend door (J) Sjef Smeets

Op 27 mei 2026 interviewden we Ilja Delisse, geboren te Veghel (N.Br.) op 25 juni 2004, die van huis uit al jong geïnteresseerd was in de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog. Die interesse werd om te beginnen gevoed door de ervaringen van haar eveneens Veghelse overgrootouders, Johan van Dooren, (geboren 10.6.1916 en overleden 30.6.2000) en Maria van Dooren – Zomers (geboren 12.8.1918 en overleden 17.11.2005), waarover hieronder meer.

Ilja’s overgrootouders op
deze foto van voor de oorlog

Bij de familie van Ilja’s overgrootvader, op het adres “Straat de Stad 7”, in het grote gebouw rechts op deze foto, zaten voorin Engelse militairen terwijl achterin nog Duitsers verbleven. Een onderduiker hield zich op in het kleine gebouw, links op de voorgrond.   

Maria woonde nog met haar ouders aan de overkant op nummer 4, links vooraan op de foto. Bij die familie zat een onderduiker, Rick Siebelaar, onder de schuur in hun schuilkelder. Ze brachten er, praktisch onder het oog van de Duitsers, pannenkoeken naartoe. Op een gegeven moment is hij weggegaan. Maar hij heeft de oorlog overleefd, getuige zijn trouwfoto. Er is blijvend contact onderhouden, waardoor de familie bijvoorbeeld ook vernam wanneer hij kinderen had gekregen. Opa Frank en oma Riky zijn na 2000 zelfs nog bij hem en/of bij zijn kinderen op bezoek geweest.

Drieka, een zus van mijn overgrootvader, getrouwd met Piet van den Broek, liep op 22 september 1944 met de kinderwagen over een dijk in Veghel en werd daar dodelijk getroffen. De kinderwagen was doorzeefd met kogels. Maar de baby Frans, die daarin lag, overleefde het. Net als Harrie, die aan de hand van zijn moeder liep. Mijn ouders, Erik en Cindy Delisse, namen mij en mijn broertje Jasper o.a. mee naar Kamp Vught, waar mijn overgrootvader een nacht opgesloten zat van 2 tot 3 mei 1943, wegens een staking omdat er geen melk geleverd werd. De vader van overopa werd opgepakt.
Maar in zijn plaats is overopa toen naar Kamp Vught gegaan. Mijn oom Arjan vond onderstaande gegevens in de Kampadministratie van het Kamp:

Van 3 tot 8 mei 2026 mocht ik met een groep 2^e-jaars medestudenten van de  Eindhovense PABO-opleiding “Leraar Basisonderwijs” een studiereis maken naar Berlijn en naar het Concentratiekamp Sachsenhausen. De groep bestond uit 24 studenten, afkomstig van meerdere PABO’ s en twee begeleiders.

De eerste stop was Berlijn, waar we in die dagen ook een stadwandeling maakten, o.a. de Universiteit en  op 4 mei ’s middags het Holocaustmonument bezochten, om vervolgens ’s avonds naar Sachsenhausen te gaan. Met vier studenten uit het reisgezelschap mochten we daar, op uitnodiging van de Nederlandse Ambassadeur, een spreekbeurt verzorgen t.g.v. de Nederlandse Dodenherdenking, georganiseerd door de Nederlandse Ambassade.

We vertelden daarbij iets over het belang van herdenken, speciaal voor onze generatie leerkrachten, die er voor opgeleid worden om aan schoolkinderen het nodige over te dragen. Indrukwekkend, om uitgerekend in Duitsland bij zo’n Dodenherdenking naar het Wilhelmus te luisteren.                 
We waren met de groep ook in Kamp Dora. (Concentratiekamp Mittelbau-Dora (ook bekend als Dora-Mittelbau) was een berucht naziconcentratiekamp in het Duitse Thüringen, bij Nordhausen, dat in de zomer van 1943 werd opgericht. Het stond bekend om zijn onmenselijke ondergrondse dwangarbeid, waarbij tienduizenden gevangenen onder erbarmelijke omstandigheden V-wapens (V1 en V2) moesten produceren. J.S.)

Op de basisschool en de middelbare school heb ik veel lessen gehad over de oorlog. In dat kader waren we o.a. in het Anna Frankmuseum. Dat leidde er allemaal toe dat ik zelf veel ging opzoeken en films keek, waarmee ik veel kennis van de oorlogsgeschiedenis opdeed.
Op onze desbetreffende vraag vertelt Ilja tenslotte over de  reeks van vier lessen, die ze vóór de reis naar Berlijn en Sachsenhausen ook nog verzorgde voor Groep 5 van Basisschool “De Boschuil” hier in Eindhoven:

De Boschuil” is een internationale school met onder andere kinderen, die zelf uit een oorlogsgebied hiernaartoe zijn gekomen. Die maakten de koppeling gemakkelijk van wat ze in het land van herkomst hadden meegemaakt naar wat nu met ze besproken werd. En er waren ook best nogal wat kinderen, die van hun opa en oma al een en ander hadden gehoord. Mijn lessen duurden niet alle vier even lang. De eerste ging over het belang van vrijheid. In de tweede en derde les hebben de kinderen een krans gemaakt, die ze mochten presenteren in de vierde les.