Hein Holman
Opgetekend door Harrie Oud
Hein ken ik van de sportschool. Hij is 89 jaar, maar oogt als een goede zeventiger. Hij heeft een vlotte sympathieke babbel en vertelde mij dat ook hij wel wat heeft te vertellen over de oorlog. Hein, inmiddels weduwnaar, is geboren en getogen in Apeldoorn. In de Klompstraat om precies te zijn. Zijn vader was “kleermaker aan huis”. Het was dicht bij de broodfabriek. De Duitsers hadden al vroeg in de oorlog de broodfabriek ingenomen en er een detachement soldaten in geplaatst. Hein kwam deze soldaten dagelijks tegen en de eerste jaren waren de Duitsers niet echt lastig voor zijn vader, moeder en 4 broers en zussen.
De overval
Het gedrag van de Duitsers veranderde in zijn beleving in 1944 toen er een overval had plaatsgevonden door het Verzet in het gemeentehuis van Apeldoorn. Het was de bedoeling om distributiebonnen en stamkaarten te bemachtigen. Ook persoonsbewijzen om onderduikers te kunnen voorzien van voedsel waren het doel. Het waren geen verzetslieden uit Apeldoorn. Dat ervoer de vader van Hein toen hij op de terugweg was van een klus bij de mensen thuis. Hij werd aangesproken door een man die tevoorschijn kwam uit het struikgewas. Het trein- en busstation werden streng bewaakt door de Duitsers en de man smeekte de vader van Hein of hij hem onderdak en bescherming wilde geven. Ondanks dat pa geen grote stoere man maar wel enorm begaan was, nam hij de ongelukkige mee naar huis. De verzetsman was enige tijd ondergedoken bij de familie Holman en werd goed verzorgd door vader en moeder Holman. Hiermee namen zij een groot risico. Als het mis zou zijn gelopen dan zouden de ouders van Hein het niet hebben overleefd. Na 3 dagen werd de man door leden van het Verzet opgehaald.
Stank voor dank
Hein vertelde verder dat de verzetsheld in 1947 terugkwam om de familie Holman te bedanken. Het werd een geanimeerd gesprek en na een paar uur vertrok de man weer naar Den Haag. Toen bleek dat de man tijdens het bezoek een geldkist had meegenomen. Vader Holman had geen adres en dacht dat hij de fl 80, = niet meer terug zou zien. Echter…. na 2 maanden kwam de verloofde van de “dief ” langs om het geld terug te brengen. Zij had het verhaal gehoord en bracht het geld terug. Inmiddels had zij de verkering uitgemaakt en werd zij een kennis van het gezin. Jarenlang was zij nog een goede huisvriendin van het gezin Holman.
De bevrijding in Apeldoorn
17 april was de dag dat Apeldoorn werd bevrijd door de Canadezen. De meeste Duitsers waren al gevlucht. Het verzet was daarvan op de hoogte en had contact kunnen zoeken met de bevrijders en overtuigde hen ervan dat de tegenstand van de Duitsers minimaal zou zijn. De Canadezen gingen er eerst vanuit dat de Duitsers de stad fanatiek zouden verdedigen. De familie Holman ging er, net als de andere bewoners van Apeldoorn vanuit dat de bevrijding met veel oorlogsgeweld gepaard zou gaan en had voorbereidingen getroffen om de gevechten te kunnen overleven. De familie had de beschikking over een ruime kelder en besloot om daar de bevrijding af te wachten. Vader en moeder, die in verwachting was, werden door een gordijn gescheiden van de kinderen. Midden in de nacht toen de inslagen van granaten en het geweervuur duidelijk hoorbaar waren, beviel moeder Holman van dochter Ria. Hein kan het zich allemaal nog heel goed herinneren. De geluiden van de bevalling, het huilen van een pasgeboren kindje en de angstaanjagende geluiden van de oorlog zal en kan hij nooit meer vergeten. Tot 2 jaar geleden werd zijn zus Ria nog uitgenodigd door de burgemeester van Apeldoorn voor een lunch en dat elk jaar vanaf 1995, zij was tenslotte de eerstgeborene na de oorlog. Vorig jaar is deze traditie gestopt. Ria is inmiddels 81 jaar.
Moffenmeid
Direct na de oorlog werden de meisjes en vrouwen die heulden met Duitse soldaten van huis door her Verzet opgehaald om, ten overstaan van een grote menigte, te worden kaalgeschoren. Een buurmeisje van Hein had tijdens de oorlog verkering gekregen met een jonge Duitse dienstplichtige soldaat. De buurman en vader van het meisje was zelf niet “fout ” geweest. Hij had zelfs onderduikers in zijn woning verborgen gehouden. Maar zijn dochter was hem alles. Toen een aantal mannen bij hem langskwam en zijn dochter ophaalde om publiekelijk te worden kaalgeschoren, pakte hij een grote bijl en geholpen door zijn zware stem bedreigde hij de mensen die haar wilden meenemen. Deze moesten vervolgens afdruipen. Enige tijd na de bevrijding zochten de dochter en de Duitse soldaat elkaar weer op en later zijn zij met elkaar getrouwd.